ขนาดของเซลล์มีความแตกต่างกันไปตั้งแต่ขนาดเล็กที่สุดไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า เช่น ไมโครพลาสมา แบคทีเรีย จนกระทั่งขนาดใหญ่ เช่น พวกเซลล์ไข่ของสัตว์ปีก หรือเซลล์ไข่นกกระจอกเทศ
        นอกจากนี้รูปร่างของเซลล์ยังแตกต่างกันอย่างมากมายไม่ว่าในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันหรือเซลล์ของสิ่งมีชีวิต
ต่างชนิดกัน

เซลล์สัตว์

เซลล์พืช

สัณฐานวิทยา (morphology)
        1. เซลล์พืชทั่ว ๆ ไปมีผนังเซลล์ (cell wall) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสารพวกเซลลูโลส (cellulose) และเพคติน (pectin) ไม่มีชีวิตและแข็งอยู่ล้อมรอบเยื่อหุ้มเซลล์อีกทีหนึ่ง
        2. ในไซโตพลาสซึมของเซลล์ส่วนใหญ่มีพลาสติด (plastid) โดยเฉพาะคลอโรฟิลล์ (chlorophyll) ซึ่งเป็นแหล่ง ที่มี การสังเคราะห์แสง และมีแวคิวโอล (vacuole) ขนาดใหญ่มาก ส่วนในเซลล์สัตว์ไม่มีสิ่งดังกล่าวเลย ถ้ามีแวคิวโอลก็จะมีขนาดเล็ก
        3.  เซลล์สัตว์มีเซนโทรโซม (centrosome) แต่เซลล์พืชส่วนใหญ่ไม่มี (นอกจากพืชชั้นต่ำ บางชนิดมีซิเลียและแฟลกเจลลา
        4. เซลล์ที่มีขนาดเล็กที่สุดของพืชเซลล์เดียวมีขนาดเล็กกว่าเซลล์ที่เล็กที่สุดของเซลล์สัตว์เซลล์เดียว แต่ขนาดใหญ่ที่สุดของ เซลล์สัตว์ใหญ่กว่าขนาดใหญ่ที่สุดของเซลล์พืช อย่างไรก็ตามเซลล์ทั่ว ๆ ไปทั้งในพืชและสัตว์ต่างก็มีขนาดพอ ๆ กัน

สรีรวิทยา (physiology)
        ผนังเซลล์พืชแข็งแรงจะช่วยป้องกันสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่ภายในเซลล์ในคงรูปร่างอยู่ได้ไม่กระจัดกระจาย และการดูดน้ำเข้า ไปในเซลล์ซึ่งเกิดจากแรงดันออสโมติก (osmotic pressure) อย่างแรงของโปรโตพลาสซึมทำให้เซลล์พืชพองเต่งอย่างที่เรียกว่า turgid นอกจากนี้เซลล์พืชยังสามารถสร้างอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และโปรตีนขึ้นได้จากอนินทรีย์สารง่าย ๆ (simple inorganic compound) ส่วนเซลล์สัตว์มักไม่มีปรากฏการณ์ดังกล่าว

การสืบพันธุ์
         1. เซลล์ของพืชชั้นสูง คือ พืชมีดอกไม่มีเซนโทรโซม (centrosome) แต่เซลล์ืสัตว์มี
         2. การแบ่งนิวเคลียสแบบไมโทซิส (mitosis) และ ไมโอซิส (meiosis) ระยะเทโลเฟส (telophase) จะมี cell plate เกิดขึ้นตรงกลางเซลล์แต่ในเซลล์สัตว์ไม่มี

สิ่งมีชีวิตที่ประกอบด้วยเซลล์นั้นสามารถแยกชนิดของเซลล์ได้เป็น 2 กลุ่ม ตามลักษณะขนาดนิวเคลียส คือ
         1. เซลล์โปรคาริโอต (procaryotic cell) เป็นเซลล์ที่ไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส มีแต่สารพันธุกรรม สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ได้แก่ ริกเก็ตเซีย แบคทีเรีย และสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
         2. เซลล์ยูคาริโอต (eucaryotic cell) เป็นเซลล์ที่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส หุ้มสารพันธุกรรม สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ได้แก่ ยีสต์ ราชนิดต่าง ๆ โปรโตซัว สาหร่ายชนิดอื่น ๆ ที่ไม่ใช่สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน พืช และสัตว์ชนิดต่าง ๆ